Er is al een tijd een discussie bezig over het vertrouwen in de wetenschap, onder andere weer aangezwengeld door onze grote vriend in Amerika.

Vertrouwen de mensen nog in de wetenschap?

Vertrouwen wetenschappers nog wel in de wetenschap?

Doen de wetenschappers nog wel aan wetenschap?

Is wetenschap ook maar een mening?

En

Wat is wetenschap?

Wetenschap is vragen stellen. Met die vragen zijn wetenschappers op zoek naar wat waar is.

Maar die vragen moeten dan wel ‘volgens de regels’ gesteld worden. En ook de antwoorden moeten ‘volgens de regels’ worden gevonden.

Zo kan je jezelf de volgende vraag stellen: is het waar dat de zon om de aarde draait?

Dat is een gesloten vraag, in de vraag zit al een theorie. Namelijk, ik denk dat de zon om de aarde draait.

Als je naar de lucht kijkt dan zie je de zon over de hemel bewegen. Dus je antwoord is: ja, de zon draait inderdaad om de aarde. Mijn theorie klopt.

De zon draait om de aarde (?)

Daarmee lijkt de kous af, maar een wetenschapper hoort ‘volgens de regels’ altijd in zijn achterhoofd te houden dat het misschien niet de juiste theorie is.

Wat is waar?

Want zo lang nog niet bewezen is dat een theorie niet waar is, is de theorie niet wel waar, maar alleen nog niet niet-waar.

Ben je er nog?

Hoe vaker bewezen wordt dat een theorie niet niet-waar is, hoe waarschijnlijker het is dat hij klopt.

Het is een beetje vergelijkbaar met een competitie of afvalrace. Als je theorie niet-waar blijkt te zijn dan valt deze af. Maar als je theorie nog in de race zit, betekent dit nog niet dat hij ook gaat winnen.

Crash

En als je iets vind dat je theorie bevestigt, dan is het niet meteen zo dat je theorie wel  klopt.

Alleen maar voorbeelden noemen die laten zien dat jouw theorie klopt is in die zin geen wetenschap. Dat wordt ook wel cherry picking (selectief winkelen) genoemd; je hebt een theorie en zoekt er dan zoveel mogelijk voorbeelden bij die laten zien dat je gelijk hebt.

Hebben we allemaal wel eens gedaan toch?

Hoe harder een wetenschapper roept dat iets waar is, hoe minder hij bezig is met wetenschap en hoe meer hij bezig is met het verkondigen van zijn mening.

Is wetenschap ook maar een mening?

Duisenberg wilde graag alle Nederlandse wetenschappers vragen of ze even konden laten weten op welke politieke partij ze stemmen.

Omdat hij wilde weten of de universiteiten niet te links zijn.

Hoewel het voorstel totaal absurd is, begrijp ik de gedachtegang wel. Want wetenschappers zijn ook maar mensen! En mensen hebben meningen.

Waarom is dat belangrijk? Omdat de vragen die je stelt en de manier waarop je ze stelt voortkomen uit jouw meningen.

Linkse wetenschappers zullen daarom andere vragen stellen dan rechtse wetenschappers. Linkse vragen.

Maar als wetenschapper zal je de antwoorden gaan zoeken ‘volgens de regels’. En de antwoorden die je vindt zijn niet meer afhankelijk van je mening, omdat de regels ervoor zorgen dat de antwoorden neutraal zijn.

Het zijn feiten geworden.

Dus de linkse en rechtse wetenschappers kunnen verschillende vragen stellen, als ze de regels volgen dan zouden ze dezelfde antwoorden moeten vinden.

Helaas krijgen niet alle wetenschappers daar de ruimte meer voor. Er is niet genoeg tijd, geld of interesse om alles uit te diepen. Er moeten artikelen gepubliceerd worden, de kijkcijfers moeten omhoog!

En dan kan je inderdaad uitkomen op cherry picking, sloppy science, of erger.

Cherries

Al kersenplukkend op weg naar het midden

De oplossing van Duisenberg: als we zorgen dat de universiteiten niet teveel naar één kant hellen, dan cherry picken we ons wel een weg naar het midden.

Klinkt goed?

(Los daarvan, wat ga je met de uitslag van dat onderzoek doen? Als er inderdaad meer linkse dan rechtse mensen aan de universiteit werken, ga je dan een studiebeurs oprichten voor PVV-stemmers? En moeten die dan een bonnetje van het stembureau meenemen?)

Gelukkig gaan er ook steeds meer stemmen op om wetenschappers weer de ruimte te geven om aan goede wetenschap te doen.

Maar dat is helaas wat ingewikkelder en duurder dan een Excel-sheet vullen met politieke voorkeuren.

Wordt vervolgd in deel 2: vraag het aan de wetenschap(per)

 

Wil je wekelijks een e-mail update van de Hoofdwerker?

Schrijf je in op de nieuwsbrief!

Nieuwsbrief wordt beheerd via MailChimp