Ik dacht altijd dat je op z’n minst een Zwitser moest zijn om een klok te kunnen bouwen.

Blijkt dat een kind de was kan doen!

Onze oudste zoon kreeg een bouw-je-eigen-klok bouwpakket. Dat hij het pakket al snel in elkaar had gezet verbaasde me niet. Ik had alleen niet verwacht dat de klok na gebouwd te zijn  alleen werkte, maar de tijd ook nog nauwkeurig aangaf!

Bouw je eigen klok

Ik weet nu hoe een klok werkt. Samen met mijn zoon heb ik exact 23 minuten en 41 seconden naar het uurwerk gestaard (dat was makkelijk bij te houden). En ik ben van een misconcept verlost.

Ik dacht altijd dat het motortje (of de veer) de snelheid van de klok bepaalde. Maar dan vroeg ik me af waarom de klok niet langzamer ging lopen als de batterij leegging of de veer afliep.

Ontdekking: het is de slinger die de snelheid van de klok bepaalt.

Misschien wisten jullie het al lang, maar bij mij is het kwartje net pas gevallen. De slinger werkt als een rem op de veer, die anders heel snel zou afdraaien. Met elke slingerbeweging staat de slinger het tandwiel van de motor toe om 1 tandje verder te gaan en zo een seconde op te schuiven.

Daarmee laat hij het motortje ‘1 seconde’ verder draaien. Die enorme hoeveelheid tandwielen is nodig om de minuut- en urenwijzers in de juiste verhouding te laten draaien.
Ik was vooral verrast om te zien dat het slinger-deel los stond van het uurwerk-deel. Het uurwerk-deel is alleen om weer te geven wat het slinger-deel meet.

Klein schemaatje: In het midden de motor (veer), links de slinger die de tijd meet en rechts de klok die de tijd aangeeft.

Hoe werkt een klok

In mijn hoofd was het allemaal veel ingewikkelder.

Toevallig kwam dit onderwerp rond dezelfde tijd op een heel andere manier terug!

Over die ovenklok…

Misschien deze maand gemerkt dat de klok van je oven of wekker opeens achterliep?

Komt door een ruzie tussen Kosovo en Servië!

Bizar verhaal, maar blijkbaar hebben de landen naar aanleiding van de ruzie besloten om tijdelijk minder stroom te leveren. Dat hadden ze alleen niet aan de rest van Europa verteld.

Nou moet je twee dingen weten. Als eerste heeft heel Europa samen één stroomnet, dat vrij nauwkeurig (als klokwerk?) op elkaar is afgestemd. Als tweede heeft het stroomnet een frequentie, omdat wisselspanning ‘op en neer’ gaat. Normaal is de frequentie van het Europese stroomnet 50 Hertz.

Heel veel digitale klokken die op het stroomnet aangesloten zijn gebruiken blijkbaar de frequentie van het electriciteitsnet als ‘secondewijzer’:

50 Hertz betekent 50 keer per seconde. Na 50 trillingen kun je 1 seconde verder tellen. Dat gebruik je als de slinger van je klok.

Maar omdat Kosovo en Servië samen net iets minder stroom leverden, week die frequentie een heel klein beetje af van 50 Hertz. Door die kleine afwijking duurden 50 trillingen nét iets langer dan één seconde, waardoor alle klokken achter gingen lopen.

De ruzie had de slinger van de klok gesaboteerd.

werkt niet meer

Wil je wekelijks een e-mail update van de Hoofdwerker?

Schrijf je in op de nieuwsbrief!

Nieuwsbrief wordt beheerd via MailChimp